هپاتیت A
بیماری هپاتیت A در اثر عفونت با ویروسی بنام HAV که متعلق به خانواده پیکورناویریده است و ژنوم RNA دارد ایجاد میشود که براساس آمار حدود 7134 نفر در جهان در سال 2016 در اثر بیماری هپاتیت A از دنیا رفتهاند که تقریبا 0.5 % از کل مرگ و میر بر اثر هپاتیت ویروسی را شامل میشود. با دیدن علائم هپاتیت یا اینکه فردی در معرض این ویروس قرار گرفته باشد انجام این تست ضروری است.
خصوصیات ویروس هپاتیت A
ویروس متعلق به خانواده فلاوی ویروسه است، ژنوم RNAدار است که توسط پوشش پروتئینی به نام کپسید احاطه میشود و این ویروس بدون پوشش لیپیدی است به همین دلیل ویروس مقاومی است. این ویروس باعث بیماری حاد میشود نه مزمن.
راه انتقال:
این ویروس شایعترین ویروس منتقل شونده از راه مدفوعی-دهانی است. آلودگی آب و غذا میتواند به راحتی از فردی به فرد دیگر منتقل شود. از راه تماس فیزیکی نزدیک با فرد آلوده مثل تماس جنسی نیز عفونت انتقال می یابد ولی انتقال از طریق تماس معمولی منجر به انتشار ویروس نمیشود. بهبودی از هپاتیت A معمولا طی مدت 2 ماه حاصل میشود.
واکسیناسیون:
علیه هپاتیت A واکسن موثری وجود دارد که از ویروس ضعیف شده یا غیر فعال شده تهیه میشود و بصورت عضلانی در بازو در دو دوز به فاصله 6 تا 12 ماه بعد از یک سالگی تزریق میشود. ایمنی حاصل از واکسیناسیون حداقل تا 15 سال و در صورت استفاده از دوز یادآوری تا 25 سال پایدار است.
علائم بیماری:
دوره کمون هپاتیت A یعنی از زمان ابتلا به ویروس تا زمان بروز علائم، 14 تا 28 روز است که علائم میتواند از متوسط تا شدید متغیر باشد. علائم هپاتیت A شامل: زردی پوست و یا سفیدی چشم، قهوهای شدن رنگ ادرار، تب، خستگی مزمن، مشکلات معده مثل از دست دادن اشتها، تهوع و استفراغ، درد شکم، راش پوستی
تشخیص:
برای تشخیص این بیماری روشهای آزمایشگاهی متعددی وجود دارد که میتوان آنتی بادی علیه ویروس را تشخیص داد. تستهایی نظیر : HAV-Ab IgM, IgG, total , Anti-HAV . روشهای تشخیص شامل: ECLIA, CLIA ، رادیوایمنواسی، الایزا و ایمنوبلات بر روی نمونه خون است که در آزمایشگاه وحید روش ECLIA استفاده می شود.
هپاتیت درمان شده با تعیین آنتی بادی IgG امکان پذیر است. وجود توتال آنتی بادی و عدم وجود آنتی بادی IgM میتواند در جهت افتراق بین عفونت گذشته و عفونت حاضر کمک کننده باشد.
تشخیص آنتی ژن ویروس در نمونههای بیمار مثل مدفوع و کشت سلولی نیز بوسیله روش رادیوایمنواسی یا آنزیم ایمنواسی قابل انجام است. تشخیص ویروس در خون مشکل است چون بعضی فاکتورهای خونی مثل فیبرونکتین میتوانند به HAV متصل شوند و آنتی ژن آن را بپوشانند و تشخیص ایمونولوژیکی آنرا مشکل کنند.
تشخیص مولکولی اسیدنوکلئیک HAV نیز امکان پذیر است که البته روش حساستری است. در این روش، ژنوم RNA ویروس از نمونه بیمار جدا و خالص سازی میشود و با روش RT-PCR تعیین میشود. روشReal time PCR نیز روش حساستر سریعتر و قابل اعتمادتری برای تعیین مقدار ویروس HAV است.
تفسیر نتایج تست HAV:
بر اساس شکل زیر، وجود ویروس را میتوان از ابتدای هفته اول بعد از آلودگی تا هفته دوم که به حداکثر تعداد ویروس میرسد در خون تشخیص داد. از هفته اول الی چهارم این ویروس در مدفوع هم قابل ردیابی است. یکی از شاخصهای مهم میزان آنزیم آلانین ترانسفراز کبد است که در هفته چهارم بیماری به اوج مقدار خود میرسد و دوباره کاهش مییابد. اندکی بعد از ورود ویروس به جریان خون میزان آنتی بادی IgM قابل تعیین میشود که تا هفته پنجم حداکثر پیک خود را دارد و بعد رو به کاهش میرود. در حالی که آنتی بادی IgG که شاخص بیماری مزمن است بین هفته دوم تا سوم تولید شده و تا مدتها در بدن باقی مانده و قابل تعیین است.
تفسیر تستهای تشخیصی برای هپاتیت A
| تفسیر نتایج | HAV IgG | HAV IgM |
|---|---|---|
| عفونت حاد ویروس هپاتیت A و یا واکسیناسیون اخیر وجود دارد | مثبت | مثبت |
| عفونت حاد هپاتیتA که در مقایسه با وقتی که IgG هم مثبت باشد در فاز ابتداییتری قرار دارد | منفی | مثبت |
| فرد در معرض ویروس هپاتیتA قرار گرفته ولی عفونت حاد ندارد. ممکن است ایمنی حفاظت شده به ویروس پیدا کرده باشد | مثبت | منفی |
| هیچ عفونت قبلی یا رایج وجود ندارد، ایمنی علیه ویروس وجود ندارد. فرد نسبت به عفونت مستعد است در موارد پرخطر واکسن توصیه میشود | منفی | منفی |
ترجمه و تنظیم: واحد R&D آزمایشگاه وحید، دکتر لیلا موسوی زاده، دکتر محمد وحید دستجردی
References
- WHO position paper on hepatitis A vaccine – June 2012″ (PDF). Wkly Epidemiol Rec. 87 (28/29): 261–76. 13 July 2012. PMID 22905367. Archived (PDF) from the original on 16 December 2015.
- Nainan OV, Xia G, Vaughan G, Margolis HS. Diagnosis of hepatitis a virus infection: a molecular approach. Clin Microbiol Rev. 2006;19(1):63–79. doi:10.1128/CMR.19.1.63-79.2006
- Quantification and duration of viraemia during hepatitis A infection as determined by real-time RT-PCR. Costa-Mattioli M, Monpoeho S, Nicand E, Aleman MH, Billaudel S, Ferré V. J Viral Hepat. 2002 Mar; 9(2):101-6
- Hepatitis A Vaccine: What you need to know” (PDF). Vaccine Information Statement. Centers for Disease Control and Prevention (CDC). 21 March 2006. Archived (PDF) from the original on 20 November 2007. Retrieved 12 March 2007
- Ott JJ, Irving G, Wiersma ST (December 2012). “Long-term protective effects of hepatitis A vaccine. A systematic review”. Vaccine. 31 (1): 3–11. doi: 10.1016/j.vaccine.2012.04.104. PMID 22609026
- https://medlineplus.gov/hepatitisa.html
- https://familydoctor.org/condition/hepatitis-a/?adfree=true
- https://www.niddk.nih.gov/health-information/liver-disease/viral-hepatitis/hepatitis-a
- https://labtestsonline.org/tests/hepatitis-b-testing
- https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/hepatitis-a
- https://www.mayocliniclabs.com/test-catalog/Clinical+and+Interpretive%20/48064
- https://wwwn.cdc.gov/nchs/data/nhanes/2007-2008/labmethods/hepa_e_hepatitis-a-antibody_met.pdf