آزمایش ویتامین B12

Vitamin B12

1- این تست به چه نام‌های دیگری شناخته می‌شود؟

Cobalamin، کوبالامین

2- هدف از انجام تست چیست؟

هدف از انجام این آزمایش، عبارتست از:

  • کمک به تشخیص علت کم خونی
  • کمک به تشخیص علت نوروپاتی
  • ارزیابی وضعیت تغذیه ای در برخی افراد
  • پایش اثربخشی درمان در بیماران مبتلا به کمبود ویتامین B12

ویتامین B12 (کوبالامین)، یکی از اعضای ویتامین های گروه B است. ویتامین B12 و ویتامین B9 (فولات) به همراه ویتامین C در ساخت پروتئین های جدید نقش دارند. این ویتامین ها برای تشکیل گلوبول های قرمز و گلبولهای سفید طبیعی خون، ترمیم بافت ها و سلول ها و همچنین سنتز DNA ضروری هستند. بدن انسان قادر به تولید ویتامین B12 و فولات نیست، بنابراین این ویتامین ها باید از طریق رژیم غذایی تأمین شوند.

ویتامین B12 همچنین برای سلامت اعصاب نیز مهم است و کمبود آن می تواند منجر به درجات مختلفی از نوروپاتی شود که از علایم آن می توان به سوزن سوزن شدن و بی حسی در دست و پاها اشاره کرد.

مکانیسم جذب ویتامین B12:

جذب ویتامین B12 در طی چند مرحله رخ می دهد. ویتامین B12 بطور طبیعی از غذا توسط اسید معده آزاد می شود و سپس در روده باریک، به فاکتور داخلی (intrinsic factor) متصل می شود. فاکتور داخلی توسط سلول های parietal معده تولید می شود. کمپلکس ویتامین B12 و فاکتور داخلی در روده باریک جذب می شود و به جریان خون وارد می گردد.

3- این تست چه زمانی درخواست می‌شود؟

در موارد زیر به انجام آزمایش ویتامین B12 نیاز است:

  • در صورتی که در بررسی لام خون محیطی ماکروسیتوز یا نوتروفیل های هایپرسگمنته مشاهده شود
  • وجود علایم آنمی (ضعف، خستگی، پوست رنگ پریده)
  • وجود علایم نوروپاتی (احساس سوزن سوزن شدن یا خارش، لرزش پلک چشم، کاهش حافظه، تغییر وضعیت روحی–روانی)
  • پایش اثر‌‌ بخشی درمان کمبود ویتامین B12

4- تست‌های آزمایشگاهی مکمل این آزمایش کدامند؟

CBC, Intrinsic factor antibody, homocysteine, parietal cell antibody, methylmalonic acid (MMA), Reticulocytes, Blood Smear

5- چه نوع نمونه‌ای برای این تست درخواست می‌شود؟

نمونه خون

6- مراجعه کننده قبل از انجام آزمایش باید چه شرایطی را رعایت کند؟

قبل از انجام این تست باید شرایط ناشتایی رعایت شود. در صورتی که برای بیمار ویتامین B12 (تزریقی یا خوراکی) تجویز شده است، باید ابتدا آزمایش انجام شود سپس ویتامین B12 مصرف گردد.  

7- نحوه جمع‌آوری نمونه چگونه است؟

برای این آزمایش، خونگیری از ورید بازویی انجام می شود. قبل از نمونه گیری، فرد مراجعه کننده باید داروهایی که مصرف می کند به همراه آخرین زمان مصرف دارو را به اطلاع پرسنل نمونه گیر در آزمایشگاه برساند.

8- روش انجام تست چیست؟

برای انجام این آزمایش از روش های زیر استفاده می شود:

  • Electrochemiluminescence immunoassay (ECLIA)
  • Chemiluminescence immunoassay (CLIA)
  • Enzyme immunoassay (EIA)

9- چه عواملی باعث تداخل و ایجاد نتایج کاذب در انجام تست می‌شود؟

  • برخی داروها مانند کلشی‌سین، نئومایسین، پارا آمینوسالیسیلیک اسید و فنی‌توئین ممکن است نتایج آزمایش را تحت تأثیر قرار دهند.

10- نتایج این تست چگونه گزارش می‌شود؟

میزان طبیعی ویتامین B12 در آزمایشگاه وحید بر حسب pmol/l برابر با 123 – 21 می باشد، اگرچه این میزان در هر آزمایشگاه و هر سن و جنس متفاوت است.

افزایش ویتامین B12 در موارد زیر مشاهده می‌شود:

  • لوسمی
  • پلی سایتمی ورا
  • نارسایی حاد کبدی
  • بیماری میلوپرولیفراتیو

کاهش ویتامین B12 در موارد زیر مشاهده می‌شود:

  • آنمی پرنیشوز
  • سندروم های سوء جذب
  • بیماری التهابی روده
  • عفونت های کرمی روده
  • گاستریت آتروفیک
  • سندروم زولینگر-الیسون
  • گاسترکتومی پروگزیمال
  • عمل جراحی برداشتن ناحیه انتهایی ایلئوم
  • کمبود ترشح اسید معده
  • بارداری
  • کمبود ویتامین C
  • کمبود ویتامین B9
تهیه شده توسط:
واحد تحقیق و توسعه (R & D) آزمایشگاه پاتوبیولوژی وحید
دکتر احسان کاکاوندی، دکتر محمد وحید دستجردی
تهیه شده توسط واحد تحقیق و توسعه (R & D) آزمایشگاه پاتوبیولوژی وحید: دکتر احسان کاکاوندی، دکتر محمد وحید دستجردی