آزمایش بیلی روبین یا زردی

Bilirubin

1- این تست به چه نام‌های دیگری شناخته می‌شود؟

Bilirubin Total, Total Bilirubin, Neonatal Bilirubin, Direct Bilirubin, Conjugated Bilirubin, Indirect Bilirubin, Unconjugated Bilirubin, آزمایش زردی یا یرقان

2- هدف از انجام تست چیست؟

هدف از انجام این آزمایش، غربالگری و پایش اختلالات کبدی، کم خونی همولیتیک و یرقان (زردی) نوزادی است.

بیلی روبین یک رنگدانه نارنجی-زرد است. این ماده در حقیقت یک محصول زائد است که عمدتا با تجزیه طبیعی هِم (heme) تولید می شود. Heme یک جزء از هموگلوبین است که در گلبولهای قرمز وجود دارد. بیلی روبین در نهایت توسط کبد متابولیزه شده تا از بدن خارج گردد. آزمایش بیلی روبین، میزان بیلی روبین موجود در خون را به منظور ارزیابی عملکرد کبد یا کمک به تشخیص کم خونی ناشی از تخریب RBC (کم خونی همولیتیک) اندازه گیری می کند.

گلبولهای قرمز به طور معمول پس از حدود 120 روز در گردش خون تخریب می شوند. با تجزیه شدن و بازیافت مجدد گلبول های قرمز خون (پس از 120 روز) توسط کبد، بیلی روبین تولید می شود.

دو نوع بیلی روبین وجود دارد: بیلی روبین غیر کونژوگه (غیر مستقیم یا Indirect) و بیلی روبین کونژوگه (مستقیم یا Direct)

بیلی روبین غیر کونژوگه زمانی که heme از هموگلوبین آزاد می شود، تشکیل می گردد. سپس این بیلی روبین توسط پروتئین ها به کبد منتقل می شود. در کبد، مولکول های قند به بیلی روبین غیر کونژوگه متصل می شوند (کونژوگه شدن) تا بیلی روبین کونژوگه تشکیل گردد.

سپس بیلی روبین کونژوگه وارد صفرا شده و از کبد به روده کوچک منتقل می شود، جایی که توسط باکتری ها تجزیه می شود و سرانجام در مدفوع حذف می شود. بنابراین، محصولات تجزیه بیلی روبین سبب رنگ قهوه ای مدفوع می شوند. به طور طبیعی، میزان بیلی روبین کونژوگه در خون بسیار پایین است.

jaundice

3- این تست چه زمانی درخواست می‌شود؟

در موارد زیر به انجام این آزمایش نیاز است:

  • به عنوان یکی از آزمایش های چکاپ
  • وجود علائم یا نشانه های آسیب کبدی
  • بیماری کبد
  • انسداد مجرای صفراوی
  • آنمی همولیتیک
  • مشکلات متابولیک مرتبط با کبد
  • نوزاد تازه متولد شده که زردی یا یرقان داشته باشد
jaundice manifestaion

4- تست‌های آزمایشگاهی مکمل این آزمایش کدامند؟

AST, ALT, ALP, Gamma-Glutamyl Transferase (gGT), Hepatitis A Testing, Hepatitis B Testing, Hepatitis C Testing, (CBC), Urinalysis, Direct Antiglobulin Test, Reticulocytes

5- چه نوع نمونه‌ای برای این تست درخواست می‌شود؟

نمونه خون

6- مراجعه کننده قبل از انجام آزمایش باید چه شرایطی را رعایت کند؟

بهتر است قبل از انجام این تست شرایط ناشتایی رعایت شود.

7- نحوه جمع‌آوری نمونه چگونه است؟

برای این آزمایش، خونگیری از ورید بازویی انجام می شود. قبل از نمونه گیری، فرد مراجعه کننده باید داروهایی که مصرف می کند به همراه آخرین زمان مصرف دارو را به اطلاع پرسنل نمونه گیر در آزمایشگاه برساند.

8- روش انجام تست چیست؟

برای انجام این آزمایش از روش Colorimetric Diazo استفاده می شود.

9- چه عواملی باعث تداخل و ایجاد نتایج کاذب در انجام تست می‌شود؟

  • اگر نمونه حدود یک ساعت در معرض نور خورشید یا نور اتاق قرار بگیرد، بیلی روبین بطور کاذب کاهش پیدا می کند.
  • 24 ساعت قبل از انجام این آزمایش نباید مواد حاجب رادیوگرافی برای بیمار تجویز شده باشد.
  • خوردن وعده غذایی پرچرب قبل از آزمایش ممکن است باعث کاهش کاذب بیلی روبین شود.
  • ناشتایی طولانی مدت و یا بی اشتهایی ممکن است بیلی روبین را بطور کاذب افزایش دهد.
  • داروهایی که می توانند میزان بیلی روبین را افزایش دهند عبارتند از:

 داروهای ضد مالاریا، استرپتومایسین، نووبیوسین، هیستیدین، فنازوپیریدین، ریفامپین، تئوفیلین، تیروزین، آمینوفنول، اپی نفرین، ایزوپروترنول، لوودوپا، متیل دوپا، فنلزین.

  • باربیتورات ها می توانند میزان بیلی روبین را کاهش دهند.

10- نتایج این تست چگونه گزارش می‌شود؟

میزان طبیعی بیلی روبین تام و مستقیم (Direct) خون در آزمایشگاه وحید بر حسب mg/dL بصورت ذیل می باشد، اگرچه این میزان در هر آزمایشگاه و هر سن و جنس متفاوت است.

Bilirubin Total:

0 – 1 day:  <8.8
1 – 2 day:  <8
2 – 5 day:  <12
>  5  day:  <10
Adult:       <1.2

———————-

Bilirubin Direct:

0 – 0.3

افزایش بیلی روبین تام (Total) در موارد زیر مشاهده می‌شود:

  • هپاتیت های ویروسی
  • سیروز
  • مونونوکلئوز عفونی
  • واکنش به برخی داروها مانند کلروپرومازین
  • یرقان انسدادی
  • آنمی همولیتیک
  • سندروم کریگلر- نجار
  • سندروم گیلبرت
  • سندروم دوبین – جانسون

افزایش بیلی روبین غیر مستقیم (indirect) در موارد زیر مشاهده می‌شود:

  • یرقان (زردی) نوزادی
  • آنمی همولیتیک
  • تروما
  • انفارکتوس ریوی
  • سندروم کریگلر – نجار
  • سندروم گیلبرت

افزایش بیلی روبین مستقیم (direct) در موارد زیر مشاهده می‌شود:

  • سرطان پانکراس
  • سندروم دوبین – جانسون

جدول زیر حالت های مختلف افزایش بیلی روبین را نشان می دهد:

انواع هایپربیلی روبینمی

علل

افزایش بیلی روبین غیر کونژوگه

(Indirect)

افزایش تولید از Heme :

·       همولیز

·       نقص تولید گلبول های قرمز

·       افزایش تولید و تجزیه (Turnover) گلبول های قرمز

کاهش انتقال بیلی روبین غیر کونژوگه از پلاسما به سلول های کبدی:

·       نارسایی احتقانی قلب

·       شانت پورتوکاوال

کاهش جذب بیلی روبین غیر کنژوگه از سلول های کبدی:

·       مهار رقابتی: 1- داروها 2- سایر موارد

·       سندروم گیلبرت

·       سپسیس

·       ناشتایی طولانی

کاهش ذخیره بیلی روبین غیر کونژوگه در سیتوزول (کاهش پروتئین های Y و Z):

·       مهار رقابتی

·       تب

کاهش کونژوگه شدن:

·       زردی نوزادی (فیزیولوژیک)

·       مهار رقابتی (داروها)

·       موارد ارثی (سندروم کریگلر – نجار): 1- نوع I (عدم وجود آنزیم bilirubin-UGT) 2- نوع II (کمبود نسبی آنزیم bilirubin-UGT)

·       اختلال عملکرد کبد

·       سندروم گیلبرت

افزایش بیلی روبین کونژوگه (کلستاز)

(Direct)

کاهش ترشح بیلی روبین کونژوگه به مجاری صفراوی:

·       بیماری های کبدی: 1- هپاتیت 2- کلستاز

·       سندروم دوبین – جانسون

·       سندروم روتور

·       داروها (استرادیول)

کاهش خروج بیلی روبین:

·       انسداد خارج کبدی: 1- سنگ صفرا، سنگ کلیه 2- سارکوما 3- آترزی (انسداد مجاری) 4- تنگ (باریک) شدن مجاری

 

·       کلانژیت (التهاب مجرای صفرا) اسکلروز دهنده

 

·       انسداد داخل کبدی 1- داروها 2- گرانولوما 3- سیروز اولیه صفراوی 4- تومورها 5- کاهش تعداد مجاری صفراوی

تهیه شده توسط:
واحد تحقیق و توسعه (R & D) آزمایشگاه پاتوبیولوژی وحید
دکتر احسان کاکاوندی، دکتر محمد وحید دستجردی
تهیه شده توسط واحد تحقیق و توسعه (R & D) آزمایشگاه پاتوبیولوژی وحید: دکتر احسان کاکاوندی، دکتر محمد وحید دستجردی

:References

Jacobs & DeMott Laboratory Test Handbook with Key Word Index 5th Edition